Tu sửa rồi được giải thưởng và in đi in lại nhiều lần với tên Vùng mỏ
Đành đi liều không vé. Mặc dầu mình cũng chẳng hơn gì. Biết Võ Huy Tâm chẳng mấy khi mua chè. Mình cũng chỉ mang đủ tiền mua vé ô tô. Sau này trong công tác lại có dịp gần gụi với Võ Huy Tâm. Nhà văn Võ Huy Tâm Vùng mỏ là tiểu thuyết đầu tay của Võ Huy Tâm đã được tặng giải Nhất Giải thưởng văn nghệ của Hội văn nghệ Việt Nam 1952. Tôi thành thật xin lỗi ông. Võ Huy Tâm sống tiện tặn.
Ông uống nước trắng vậy!”. Khi đó Võ Huy Tâm mới chỉ đọc thông. Khi đó cả nước đều nghèo. Nhưng vì không biết làm những câu thơ khai mạc. Tôi hỏi ông kỷ niệm sâu sắc nhất của ông với Vùng mỏ? Ông bảo: “Nhờ nhà trường giảng dạy Vùng mỏ mà nhiều người biết đến tên tôi.
Đọc các bài báo viết về vùng mỏ khi ấy. Tôi thấy ông đang cởi trần ngồi viết. Võ Huy Tâm kéo ghế mời tôi ngồi và xin lỗi: “Tôi vừa hết chè. Những lần lên Hà Nội. Võ Huy Tâm xây dựng một nông trại ở trên núi. Ông đều ở và làm việc tại một căn phòng áp mái ở phía sau Nhà xuất bản Hội Nhà văn (khi đó cả hội sở Hội Nhà văn Việt Nam và Nhà xuất bản đều ở 65 Nguyễn Du).
Có khi ngồi nói chuyện vài ba tiếng chưa dứt ra được. Đêm nằm không ngủ được. Viết thạo (năm 1961 Võ Huy Tâm mới vào học lớp 1. Kẻ cắp nó móc mất. Nên mới chuyển sang hình thức như ta biết hiện thời. Hiện thời phải ngồi viết và đợi cho nó khô đã. Lần nào ở Quảng Ninh lên ông cũng ghé vào nhà tôi chơi. Thỉnh thoảng tôi cũng chỉ được tiếp bằng nước đun sôi để nguội”… Giữa những năm 70.
“Mà”… vào. Giản dị đến mức không còn có thể tiết kiệm. Dự định đặt tên là Đình công. Ai cũng thiếu thốn nhưng thấy ông là một nhà văn có danh tiếng.
“Là”. Mà vẫn khó khăn đến vậy tôi buồn lắm và trong cái buồn ấy cũng có phần “trông người mà ngẫm đến ta”.
Vừa uống xong ngụm nước. Những năm cuối đời. Nhớ bà xã đáo để! Kể xong ông vẫn cười nhân đức. Ông kéo tôi ra đầu hồi. Vốn là một cán bộ công đoàn. Về từ loại. Hôm vừa rồi. Chưa có khái niệm gì về ngữ pháp. Đến nỗi anh chị em văn nghệ ăn cơm tháng ở nhà ăn 49 Trần Hưng Đạo (Hà Nội) đã gọi tôi là “Cái thùng nước gạo”. Nghĩ đến cái gì cũng thèm.
Một lần đến nhà tôi. Võ Huy Tâm thấy không thỏa mãn. Thi sĩ lừng danh góp ý. Lần ấy leo lên “chuồng chim” thăm ông. Thiệt thà. Cô giáo rất nhiệt liệt. Chục điếu thuốc cuốn. Võ Huy Tâm không công tác ở báo Văn nghệ nữa mà chuyển sang Ban Sáng tác của Hội Nhà văn Việt Nam.
Nhưng tôi biết đó là cái cách để ông tự giải quyết khó khăn về đời sống của gia đình mình… Trần Bảo Hưng. Hút thuốc cuốn vậy! (khi đó bọn chúng tôi chỉ dám mời nhau hút thuốc lá cuốn thôi). Làm reo được nhiều nhà văn. Tôi bảo ông: - Anh em mình ra đầu phố uống nước chè. Nhưng may mình là nhà văn nên không việc gì”.
Hễ thừa cơm. Áo sơ mi vải pôpơlin. Trường Bổ túc công nông).
Có mỗi bộ quần áo thì mình vừa giặt. Lúc nào cũng muốn ăn. Mà chúng tôi vẫn gọi đùa là cái “chuồng chim”. Ông nói với tôi để yên tĩnh mà viết. Có nhiều chuyện về Võ Huy Tâm mà đến nay. Chỉ phải một nỗi là đều nghèo. Giản dị hơn được nữa. Nhớ lại tôi vẫn rất xúc động. Chỉ vào dây phơi áo quần: - Đi thế nào được.
Ông có ý định viết hẳn một cuốn truyện. Dứt mạch thì đặt dấu chấm. Chú ấy luống cuống xin lỗi: “Bố là nhà văn hả. Quanh năm tôi chỉ thấy ông có hai bộ áo xống: Một bộ quần simili màu sáng.
Rồi ông kể: “Lần nào từ Quảng Ninh lên Hà Nội. Rồi có đi đâu mới đi được! Chuyện thật mà cứ như đùa. Nên mặc dầu rất quý khách. Tôi bí quá đành đưa liều thẻ nhà văn ra xin đi nhờ.
Ông có điều kiện về Quảng Ninh – nơi vợ con ông sinh sống nhiều hơn. Cấp 3. Phần cuối viết ở chiến khu Việt Bắc.
Lòng lợn thế mà bổ ra phết. Không có cách gì từ chối được. Thấy tôi mời quá nhiệt thành. Một mai đầu phố mua ấm chè. Nặng nhọc. Lại có một lần Võ Huy Tâm bảo tôi: “Tôi vừa gặp một chuyện hú hồn. Ông cười bảo: - Này. Thuở nhỏ từng được học Vùng mỏ. Đi tới đâu tôi cũng không lo chỗ nghỉ trọ - nhất là đến các trường cấp 2.
Thừa thức ăn là sẻ ngay cho tôi. Phần đầu viết ở Cẩm Phả. Khi chú phụ lái sừng sộ hỏi vé. Mỗi khi muốn cho câu “mềm” đi thì thêm các từ “thì”. Ông viết Vùng mỏ từ tháng 8/1949 - 31/1/1951 thì xong. Kết thúc một hồi theo kiểu tiểu thuyết Tàu. Võ Huy Tâm đã được đọc Tam quốc chí diễn nghĩa nên lúc đầu ông định viết theo kiểu chương hồi.
Bà Võ Huy Tâm cũng là thợ mỏ. Ông ạ! - Sao anh biết? - Thì hôm qua mình vừa mua một lạng rưỡi về ăn. Khi viết thấy cần ngắt thì ông đặt dấu phảy. Các thầy. Còn tôi thì thắt ruột lại vì cảm thương. Thế mà bố chẳng nói với con ngay!”. Nhà đông con cho nên trong thời bao cấp lại càng bí.
No comments:
Post a Comment